Nederlands-Vlaamse partners herwerken UNESCO-dossier voor de Koloniën van Weldadigheid



Inzetten op een zo gaaf mogelijk landschap biedt de hoogste kans op erkenning

ICOMOS, het internationale adviesorgaan van het Werelderfgoedcomité dat beslist over UNESCO-Werelderfgoedstatus, heeft zich in haar recente adviesrapport positief uitgesproken over de werelderfgoedwaardigheid van de Koloniën van Weldadigheid. De grootste troef van de Koloniën is de unieke vorm van landschapsinrichting, ontstaan door armoedebestrijding via werk in de landbouw. Dit advies legt de basis voor een aangepast nominatiedossier. Het noopt de indieners van de erkenningsaanvraag ook tot het maken van belangrijke keuzes.

 

Op een internationale UNESCO-conferentie in de zomer van 2018 in Bahrein kreeg het dossier van de Koloniën van Weldadigheid van het werelderfgoed-comité een herkansing: geen afwijzing, maar een aanbeveling om de aanvraag te herwerken en het dossier daarna opnieuw in te dienen. Op verzoek van het Werelderfgoedcomité zelf werd vervolgens een samenwerking met ICOMOS opgestart om een nieuw, sterker dossier voor te bereiden.

 

Net voor de zomer van 2019 ontving de Stuurgroep van de Koloniën van Weldadigheid van ICOMOS een uitgebreid adviesrapport. ICOMOS onderstreept daarin dat de Koloniën zeker werelderfgoedwaardig zijn omwille van de unieke vorm van landschapsinrichting door armoedebestrijding via werk in de landbouw en omwille van de invloed die de Koloniën hebben gehad op de  inrichtingszorg in Europa.

 

Een aantal cruciale punten van kritiek uit het eerdere nominatiedossier zijn weggewerkt. In de zomer van 2018 adviseerde hetzelfde ICOMOS het Werelderfgoedcomité nog om de Koloniën nog niet tot werelderfgoed uit te roepen, omdat het alleen de vrije Koloniën (*) in Nederland en het landschap uit de beginjaren van de Koloniën als mogelijk wereldwijd uniek beschouwde. Na een grondiger onderzoek, de uitwisseling van wetenschappelijke informatie en een bezoek ter plaatse is ICOMOS overtuigd: zowel de vrije als de onvrije Koloniën waren in de 19de eeuw onderdeel van één systeem van binnenlandse armoedebestrijding, gebaseerd op internationaal leidende ideeën.

 

Wel blijft ICOMOS kritisch wanneer het gaat om de gaafheid (authenticiteit en integriteit) van het landschap. Om als onderdeel van een werelderfgoed erkend te worden moet het gebied aan de UNESCO-voorwaarden voldoen. Voor de Koloniën van Weldadigheid wil dat zeggen dat het oorspronkelijke Kolonielandschap en het functioneren als landbouwkolonie nog duidelijk zichtbaar moeten zijn en dat bebouwing die later werd toegevoegd, dit verhaal moet versterken.

 

Op basis van dit criterium oordeelt ICOMOS dat slechts vier Koloniën -al dan niet gedeeltelijk- in aanmerking komen om erkend te worden als werelderfgoed: Frederiksoord, Wilhelminaoord/Vierdeparten en Veenhuizen in Nederland en Wortel in Vlaanderen.

De voormalige Koloniën van Weldadigheid van Willemsoord en Ommerschans in Nederland en die van Merksplas in Vlaanderen vindt ICOMOS momenteel niet gaaf genoeg om als werelderfgoed voor te dragen in het herziene nominatiedossier. ICOMOS laat echter een opening voor Merksplas om later nog aan te sluiten, wanneer het omvangrijke restauratieprogramma van het gevangeniscomplex is afgerond.

 

Het advies om drie van de zeven Koloniën buiten de nominatie te laten is teleurstellend voor allen, zeker voor de drie kandidaten die al vanaf het begin bij het nominatieproces betrokken zijn en voor hun Kolonie een negatief advies hebben gekregen.

 

Frank Wilrycx, burgemeester van Merksplas: “Het is natuurlijk teleurstellend dat Merksplas-Kolonie niet weerhouden wordt in het ICOMOS-advies. Er wordt immers hard gewerkt aan het behoud en de gaafheid van de kolonie en ook de bescherming van het domein door de Vlaamse overheid toont het waardevolle karakter van Merksplas kolonie aan. De uitstekende grensoverschrijdende samenwerking, de mogelijke erkenning van vier andere kolonies en de opening die ICOMOS laat voor een latere erkenning zijn voor de gemeente belangrijke elementen om onze steun toe te zeggen aan het herwerkte dossier.”

 

De Stuurgroep van de Koloniën van Weldadigheid heeft het adviesrapport uitvoerig besproken en gezamenlijk geconcludeerd dat het volgen van het ICOMOS-advies de meeste kans biedt om de gegeerde status van UNESCO-werelderfgoed te bereiken. In januari 2020 zal daarom een aangepast nominatiedossier worden ingediend, gebaseerd op het ICOMOS-rapport.

 

Marc Van Aperen, burgemeester van Hoogstraten: In Hoogstraten zijn we blij met deze erkenning van de landschappelijke gaafheid van Wortel-Kolonie. In 2018 werd nog geoordeeld dat enkel de vrije Koloniën in Nederland als uniek beschouwd mochten worden. Maar we hebben veel inspanningen verricht om de situatie van de onvrije Koloniën als Wortel uit te klaren. Het stemt ons tevreden dat dit vruchten heeft afgeworpen en dat de nominatie van Wortel-Kolonie voor het statuur van Werelderfgoed is behouden.”

 

Een definitief besluit van het UNESCO-Werelderfgoedcomité wordt in de zomer van 2020 verwacht vanuit Fuzhou (China).

 

Kathleen Helsen en Jan De Haes, gedeputeerden van de provincie Antwerpen en covoorzitters van Kempens Landschap: “Het ICOMOS-advies opent nieuwe perspectieven, maar we hebben nog een hele weg af te leggen. Kempens Landschap en de provincie Antwerpen zullen samen met het Vlaams Gewest en alle andere betrokken partijen alles in het werk  stellen om een  zo sterk mogelijk dossier voor te dragen, dat een maximale kans biedt om het UNESCO-label te halen. In 1993 stonden de Kolonies van Wortel en Merksplas nog in de top-100-lijst van de meest bedreigde wereldmonumenten, vandaag hebben we toch zicht op een erkenning als werelderfgoed. Voor ons bevestigt dit dat we als provinciebestuur in 1997 een goede keuze hebben gemaakt om Kempens Landschap op te richten, precies om zulke waardevolle landschappen te kunnen behouden. Zowel voor Wortel- als Merksplas-Kolonie zullen we op de ingeslagen weg verdergaan.”

 

(*) Vrije Koloniën huisvestten families in kleine hoeves. Onvrije Koloniën bestonden uit een centraal gesticht, omringd door grote hoeves waar duizenden kolonisten tewerk gesteld werden. Landlopers, bedelaars en ook weeskinderen werden al dan niet gedwongen opgenomen.

 

Info:  VZW Kempens Landschap




Artikel ongepast?

Dit artikel is ongepast

Gelieve ons te laten weten waarom u dit artikel ongepast acht.








Heb je nieuws uit jouw regio en wil je dat hier gratis plaatsen?
 



Meer nieuws over Redactie inVlaanderen Media Support

Antwerpen
19-09-2019

Officieel startte de uitrol van de digitale meters op 1 juli. Sinds die dag plaatst Fluvius alleen nog digitale energiemeters. In 39 gemeenten in Vlaams-Brabant werden echter al sinds 1 april nieuwe digitale meters geplaatst, in het kader van een laatste proefproject om de uitrol te testen. Op 15 september stond de teller van het totaal aantal digitale meters in Vlaanderen zo al op 60.171. Zoals...


Meer info

Redactie inVlaanderen Media Support
Mechelen
19-09-2019

TAXI TEL, één van de betere Mechelse taximaatschappijen stelde op maandag 16 september een nieuw dienst voor aan de lokale pers. Minder mobiele mensen die zich verplaatsen met een elektrische rolstoel of scootmobiel, kunnen voortaan op TAXI TEL beroep doen om samen met hun vervoersmiddel naar de bestemming van hun keuze gebracht te worden. Een minibus van het type Renault Trafic...


Meer info

Redactie inVlaanderen Media Support
Eeklo
19-09-2019

Meet en weetJe energieverbruik in de hand houden is een belangrijke maatregel voor het klimaat en voor je portemonnee. Doe mee aan de Meetjeslandse klimaatwedstrijd door je meterstanden online bij te houden. Deelnemen kan door je vóór 1 oktober te registreren op EnergieID.be, je te koppelen aan de klimaatwedstrijd en daarnaast minstens zes maanden lang je meterstanden in te geven....


Meer info

Redactie inVlaanderen Media Support
Mechelen
19-09-2019

De directie van Van Dievel Transport (VDT) uit Mechelen: Jan, Mia en Louis De Wael, kondigde recent aan dat een groot deel van haar vloot zal omgevormd worden tot groene trucks. Nee, de gekende blauwe vrachtwagens met het duiveltje als mascotte zullen niet uit het straatbeeld verdwijnen. Maar de schadelijke uitlaat wel! Tenminste; de nieuwe trucks zullen tot 23% minder CO2 uitstoten. Maar liefst...


Meer info

Redactie inVlaanderen Media Support



Advertenties



Klik hier voor het nieuws uit
Antwerpen | Limburg | Kempen | Vlaams Brabant | Oost VL | West VL | Brussel | Kust | Maasland |

Media Partners

X
Geen vervelende pop-up meer?
Geen probleem meld je gewoon aan, de digitale krant is gratis.
Bovendien kan je ook zelf artikels plaatsen.
inVlaanderen.be gebruikt cookies en verzamelt gegevens om de gebruikersnelheid te kunnen verbeteren. Meer info: http://www.invlaanderen.be/pagina/privacy

Ok, ik snap het